Self Noise là một trong những thông số đáng chú ý khi đánh giá microphone, bởi tiếng ồn không mong muốn có thể ảnh hưởng đến chất lượng của bản thu. Đặc biệt khi thu những nguồn âm thanh nhỏ hoặc cần tín hiệu có độ sạch cao, mức noise của microphone có thể tác động trực tiếp đến cách bố trí thiết bị và khả năng kiểm soát tín hiệu trong phòng thu.
Khái niệm Self Noise (Nhiễu nội tại) là gì?
Self Noise (Nhiễu bản thân) là lượng tín hiệu nhiễu do chính bản thân microphone tự sinh ra, ngay cả khi đặt trong môi trường hoàn toàn không có âm thanh tác động từ bên ngoài.
Ở các dòng micro condenser, chỉ số này thường được nhà sản xuất ghi dưới dạng Equivalent Noise Level (Mức tiếng ồn tương đương). Mặc dù vậy, thuật ngữ Self Noise vẫn được sử dụng phổ biến hơn cả. Đây là một tiêu chí kỹ thuật rất quan trọng khi người dùng đánh giá các dòng Micro Condenser Neumann cao cấp.
Quy trình kiểm tra Self Noise chuẩn xác nhất là đặt trọn vẹn micro vào trong một buồng cách âm tiêu chuẩn và tiến hành đo đạc dải tín hiệu nhiễu mà micro tự phát ra.
Dù vậy, vẫn có một số đơn vị sản xuất chỉ thực hiện phép đo trên phần mạch điện mà bỏ qua phần đầu bọc (capsule). Cách thức này thường cho ra những con số đẹp hơn so với thực tế.
Self Noise luôn được định lượng bằng đơn vị dB-A. Trong đó, ký tự “A” thể hiện trọng số A-weighting – một thang đo được thiết kế để mô phỏng chính xác thính giác của con người.
Chẳng hạn, tai người thường ít nhạy cảm với những âm nhiễu dải tần số thấp hơn so với các tạp âm nằm ở dải tần trung – nơi tập trung tần số giọng nói.
Lý do chỉ số Self Noise thấp đóng vai trò quan trọng
Tiếng ồn nội tại có thể trở thành rào cản lớn trong toàn bộ quá trình thu âm chuyên nghiệp.
Một chiếc micro sở hữu mức nhiễu nền cao buộc kỹ sư phải đặt thiết bị cực kỳ sát nguồn phát âm thanh nhằm đạt được tỷ lệ Signal-to-Noise Ratio (Tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu) ở ngưỡng chấp nhận được.
Trái lại, chiếc micro sở hữu độ nhiễu bản thân cực thấp sẽ mang lại sự linh hoạt tuyệt đối trong việc định vị vị trí đặt micro. Yếu tố này đặc biệt quan trọng khi lựa chọn Micro Thu Âm Neumann để thu các nguồn âm có biên độ nhỏ.
Vì vậy, độ nhiễu thấp không đơn thuần dừng lại ở một con số lý thuyết trên bảng thông số. Nó mở ra không gian sáng tạo tự do và sự thoải mái trong việc bố trí góc thu.
Mức Self Noise bao nhiêu là chuẩn và đạt chất lượng tốt?
Thương hiệu Neumann chia chỉ số Self Noise thành các phân khúc rõ ràng nhằm giúp người dùng đánh giá chính xác khả năng kiểm soát nhiễu của micro.
Dưới 10 dB-A
Hệ số dưới 10 dB-A được xếp vào cấp độ cực kỳ yên tĩnh.
Thực tế, việc chênh lệch từng lẻ decibel ở ngưỡng này không quá khác biệt, bởi ngay cả những phòng thu cách âm tiêu chuẩn nhất cũng có độ nhiễu môi trường lớn hơn mức 10 dB-A khá nhiều.
Độ nhiễu nội tại siêu thấp này thường chỉ xuất hiện trên các mẫu micro condenser màng rộng (large diaphragm) thế hệ mới, điển hình như Neumann TLM 103.
Từ 11–15 dB-A
Biên độ từ 11–15 dB-A vẫn được đánh giá ở mức rất xuất sắc.
Ở những dự án đòi hỏi độ chi tiết cực cao, người nghe có thể nhận ra một lượng nhiễu vô cùng nhỏ. Tuy nhiên, khi đưa vào bản phối tổng thể (full mix), lượng nhiễu này gần như hoàn toàn bị triệt tiêu.
Đây là khoảng nhiễu tiêu chuẩn thường thấy trên các dòng micro condenser màng nhỏ (small diaphragm) như Neumann KM 184, hoặc các dòng micro condenser màng rộng chạy mạch đèn bóng khí (tube) cao cấp như Neumann M 149 Tube.
Từ 16–19 dB-A
Mức 16–19 dB-A đáp ứng tốt cho phần lớn nhu cầu thu âm phổ thông đến bán chuyên.
Khi thu các nhạc cụ có âm lượng nhỏ, bạn có thể nghe thấy một chút tiếng xì nhẹ, nhưng nhìn chung nó không gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng bản thu.
Từ 20–23 dB-A
Mức 20–23 dB-A bắt đầu được coi là khá cao đối với một chiếc micro phòng thu chuyên nghiệp.
Trong phân khúc này, mỗi decibel đều phải tính toán kỹ vì tiếng ồn nền đã hiện diện tương đối rõ ràng.
Mức Self Noise này chỉ thích hợp khi thu các nguồn âm có áp suất lớn, hoàn toàn không phù hợp cho các nguồn âm thì thầm hoặc nhỏ hơn giọng nói bình thường.
Từ 24 dB-A trở lên
Mức từ 24 dB-A trở lên được Neumann nhận định là không đủ tiêu chuẩn để ứng dụng trong môi trường studio.
Đặc tính Self Noise ở các dòng microphone dynamic
Thông số Self Noise rất ít khi được công bố trên các tài liệu kỹ thuật của micro dynamic.
Lý do là bởi khả năng khử nhiễu của micro dynamic phụ thuộc phần lớn vào chất lượng của bộ tiền khuếch đại (preamp) đi kèm.
Theo kinh nghiệm thực tiễn từ Neumann, một chiếc micro dynamic khi kết hợp cùng bộ preamp có độ nhiễu cực thấp có thể đạt được ngưỡng Self Noise xấp xỉ 18 dB-A.
Mối liên hệ giữa Signal-to-Noise Ratio và Self Noise
Bên cạnh Self Noise, thông số Signal-to-Noise Ratio (SNR) cũng được dùng để đo lường khả năng xử lý nhiễu của thiết bị.
Tuy nhiên, người dùng cần xác định rõ mức tín hiệu gốc được dùng làm mốc so sánh.
Mức áp suất âm thanh tiêu chuẩn dùng làm mốc tham chiếu cho phép đo nhiễu là 94 dB, tương ứng với áp suất âm 1 pascal.
Do đó, công thức tính Tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu được quy định như sau:
Signal-to-Noise (dB-A) = 94 dB – Self Noise (dB-A)
Dù vậy, tỷ lệ SNR thực tế thu được trong quá trình làm việc vẫn phụ thuộc trực tiếp vào mức áp suất âm thanh thực từ nguồn phát.
Ý nghĩa của Self Noise khi chọn mua microphone
Self Noise là yếu tố then chốt cần đặc biệt lưu ý khi bạn có kế hoạch thu âm các nguồn âm thanh mỏng và nhẹ.
Sở hữu chiếc micro có chỉ số nhiễu bản thân thấp giúp kỹ sư âm thanh tự do bố trí khoảng cách thu mà vẫn đảm bảo tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu tối ưu.
Ngược lại, nếu sử dụng micro có độ nhiễu cao, bạn bắt buộc phải đặt micro thật gần nguồn phát để áp chế tiếng ồn nền.
Chính vì vậy, khi phân tích bảng thông số của một chiếc Micro Studio Neumann hay bất kỳ dòng micro nào, Self Noise hay Equivalent Noise Level luôn là những tiêu chí phải được đánh giá đúng đắn, nhất là khi phục vụ cho các nguồn âm có tín hiệu đầu vào thấp.
Trải nghiệm microphone thực tế trong không gian phòng thu
Các chỉ số kỹ thuật như Self Noise, Equivalent Noise Level hay Signal-to-Noise Ratio cung cấp cái nhìn tổng quan về khả năng kiểm soát tiếng ồn của micro. Tuy nhiên, việc trực tiếp test âm vẫn là cách tốt nhất giúp bạn cảm nhận trọn vẹn giá trị thực sự của Microphones Neumann.
Tại Hoàng Bảo Khoa, không gian trải nghiệm Neumann Studio được xây dựng để khách hàng có thể trực tiếp test và cảm nhận các thiết bị Neumann trong điều kiện phòng thu chuẩn hóa, từ đó đưa ra quyết định chính xác nhất dựa trên cả lý thuyết lẫn trải nghiệm thính giác.