Khi tìm hiểu về microphone, đáp tuyến tần số là một trong những thông số được nhắc đến phổ biến nhất vì có liên quan trực tiếp đến cách microphone tái tạo âm thanh. Nhưng biểu đồ đáp tuyến tần số có thể cho chúng ta biết chính xác điều gì về chất âm của microphone, và những đặc tính nào không thể được phản ánh qua biểu đồ này?
Đáp Tuyến Tần Số Phản Ánh Điều Gì Trong Âm Thanh?
Frequency response - đáp tuyến tần số luôn là thông số kỹ thuật nhận được sự quan tâm lớn nhất, bởi nó liên quan trực tiếp đến yếu tố cốt lõi của một microphone: âm thanh đầu ra. Đây cũng là chỉ số quan trọng khi nghiên cứu về các sản phẩm microphone Neumann và cách mỗi dòng microphone tái tạo sự cân bằng dải âm.
Mặc dù vậy, thông số ngắn gọn như 20 Hz - 20 kHz không cung cấp quá nhiều giá trị chi tiết.
Một biểu đồ đáp tuyến tần số đầy đủ sẽ mang đến thông tin sâu hơn, minh họa rõ sự cân bằng âm thanh tổng thể của microphone.
Ví dụ, khi đồ thị cho thấy các dải tần số cao được đẩy cao thêm 6 dB, chúng ta có thể dự đoán âm thanh của microphone sẽ có xu hướng sáng hơn.
Tuy nhiên, biểu đồ lại không thể tiết lộ liệu người nghe có yêu thích màu âm hay “texture” của độ sáng đó hay không. Nó cũng không thể cho biết âm thanh thực tế nghe mượt mà hay bị chói gắt.
Phương Pháp Đọc Đồ Thị Đáp Tuyến Tần Số
Để phân tích đồ thị đáp tuyến tần số một cách chính xác, trước tiên hãy xem xét trục X.
Trục tần số thường biểu diễn theo thang logarithmic - thang logarit, vì cách chia này mô phỏng sát nhất với cảm nhận thính giác tự nhiên của con người.
Hình dung đơn giản, thang logarit chia theo các quãng octave, với tần số tăng gấp đôi sau mỗi khoảng. Nhờ đó, khoảng cách giữa 100 Hz và 200 Hz sẽ tương đương khoảng cách giữa 1.000 Hz và 2.000 Hz, cũng như giữa 10.000 Hz và 20.000 Hz trên biểu đồ.
Để giúp người dùng nắm bắt bức tranh tổng thể, Neumann chia dải tần thành các khu vực chính:
Dưới 40 Hz: Sub Bass
Khu vực sub bass. Ngoài tiếng trống bass (kick drum), dải siêu trầm này chứa tương đối ít nốt nhạc thực tế.
40 - 200 Hz: Bass
Khu vực bass, giữ vai trò tạo nền tảng độ lực cho âm thanh.
Nốt thấp nhất trên đàn bass 4 dây đạt khoảng 40 Hz, trong khi nốt trầm nhất của cây guitar rơi vào tầm 80 Hz.
Nốt trầm nhất của giọng nam baritone chạm khoảng 100 Hz, dù những nốt thấp như vậy hiếm khi xuất hiện. Phần lớn giọng hát nam nữ nhạc pop đều nằm trên dải 150 Hz.
200 - 500 Hz: Low Mids
Khu vực low mids, yếu tố tạo nên phần thân âm (body) ấm áp của hầu hết nhạc cụ.
Dải tần này cũng là nơi tập trung phần lớn năng lượng giọng nói con người.
500 - 3.000 Hz: Mid Range
Khu vực mid range đóng vai trò định hình đặc tính âm thanh, do tai người cực kỳ nhạy cảm với các biến đổi nhỏ ở dải này.
Neumann đưa ra ví dụ rất thực tế: tín hiệu điện thoại lọc bỏ hầu hết âm thanh nằm ngoài dải mid, nhưng chúng ta vẫn dễ dàng nhận ra người quen chỉ qua một tiếng “hello”.
3.000 - 7.000 Hz: Presence
Khu vực presence, ảnh hưởng trực tiếp đến độ nét và độ rõ lời của âm thanh.
Rất nhiều phụ âm trong tiếng nói nằm gọn trong dải tần số này.
7.000 - 14.000 Hz: Treble
Khu vực treble quyết định mức độ sáng và độ nổi bật của bản thu.
Tuy vậy, nếu năng lượng dải này quá cao sẽ khiến âm thanh bị chói và gây mỏi tai.
Đây cũng là dải tần xuất hiện các âm xì S, T, tiếng cymbal và tiếng chạm dây đàn.
Trên 14.000 Hz: Air Band
Khu vực air band, dải tần tạo nên cảm giác “expensive” sang trọng và chuẩn “super-hi-fi” cho bản phối.
Dải tần này mang lại sự thoáng đãng, độ “air” mềm mại cho vocal và dàn dây, do đó mới có tên gọi air band.
Mặc dù vậy, dải này không chứa nhiều nội dung nốt nhạc.
Kinh Nghiệm So Sánh Đồ Thị Đáp Tuyến Tần Số
Khi đặt các biểu đồ đáp tuyến lên bàn cân so sánh, bạn cần xem xét kỹ cách thu tỷ lệ của trục Y.
Theo Neumann, một số thương hiệu cố tình mở rộng thang đo trục Y để làm cho một đáp tuyến biến động mạnh nhìn có vẻ phẳng và đẹp mắt hơn.
Neumann cũng lưu ý một số hãng sản xuất kém chất lượng có thể tự vẽ đồ thị đáp tuyến mà không qua phòng đo chuẩn vì thiếu thiết bị kỹ thuật.
Sở hữu một anechoic room – phòng không dội âm cùng dàn thiết bị đo kiểm chuẩn mực tốn kém chi phí rất lớn, trong khi việc vẽ biểu đồ bằng tay lại nhanh và tiết kiệm hơn rất nhiều.
Liệu Biểu Đồ Đáp Tuyến Có Phản Ánh Tất Cả Về Micro?
Nhìn chung, microphone dành cho studio có đường đáp tuyến cân bằng hơn so với micro sân khấu. Dù vậy, chúng cũng không phẳng tuyệt đối.
Hầu hết các dòng micro đều có xu hướng nâng nhẹ ở dải tần số cao, đặc biệt là khoảng presence và treble.
Dù sao, đồ thị đáp tuyến vẫn rất bổ ích khi so sánh, giúp nhận biết vị trí và mức độ tôn dải tần của từng sản phẩm.
Tuy nhiên, Neumann nhấn mạnh rằng các đồ thị được công bố đôi khi thiếu tin cậy, đặc biệt là ở phân khúc thiết bị rẻ tiền.
Đánh Giá Âm Thanh Dựa Trên Đáp Tuyến Tần Số
Đồ thị đáp tuyến tần số là công cụ đắc lực hỗ trợ người dùng nắm bắt độ cân bằng âm sắc của micro và quan sát sự thể hiện của các dải tần.
Dù vậy, biểu đồ không thể mô tả hoàn toàn trải nghiệm thính giác thực tế.
Ví dụ, việc dải cao tăng dB chỉ cho thấy micro có chất âm sáng hơn, chứ không thể xác định được độ sáng đó nghe êm ái hay sẽ gây gắt tai.
Vì thế, việc phân tích biểu đồ đáp tuyến cần được tiếp cận đúng đắn: đây là cách đọc đặc tính phản hồi tần số của microphone, chứ không thể thay thế cho cảm nhận âm thanh thực tế.
Khám Phá Micro Và Trải Nghiệm Âm Thanh Tại Hoàng Bảo Khoa
Hiểu về đáp tuyến tần số là bước đệm quan trọng giúp bạn chọn được chiếc microphone phòng thu ưng ý. Tuy nhiên bên cạnh lý thuyết, việc trực tiếp nghe và thử nghiệm thiết bị sẽ mang lại cái nhìn chính xác nhất.
Tại Hoàng Bảo Khoa, phòng trải nghiệm Neumann Studio được thiết kế chuẩn mực giúp khách hàng trực tiếp trải nghiệm các dòng sản phẩm Neumann trong không gian thu âm chuyên nghiệp. Nhờ không gian Studio Neumann thực tế, quý khách hàng có thể cảm nhận trực tiếp chất âm của các mẫu Microphones Neumann thay vì chỉ đánh giá qua các biểu đồ thông số kỹ thuật.
Nguồn: Neumann – How Does Frequency Response Relate to Sound?